ΓΕΛ ΖΩΣΙΜΑΙΑΣ

Βρίσκεστε Εδώ Το σχολείο μας Τα Διδακτήρια της Ζωσιμαίας Σχολής

Τα Διδακτήρια της Ζωσιμαίας Σχολής

E-mail Εκτύπωση PDF
Σύνδεσμος Αποφοίτων Ζωσιμαίας Σχολής Ιωαννίνων
Πηγή: Μπαιρακτάρης Θ., Ζώλας Ε., Παπακώστας Γ., Εργολάβος Σπ., Πούρλης Φρ., Ρογκότης Χρ.
© Δήμος Ιωαννιτών

Η ζωή ενός σχολείου συνδέεται, βέβαια, με το έμψυχο υλικό του. με το διδακτικό του προσωπικό και με τους μαθητές του. Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε πως ο φυσικός χώρος ενός σχολείου είναι το κτίριο στο οποίο στεγάζεται, είναι το σχολικό περιβάλλον. Μέσα σ' αυτό αναπνέει, ζει και δημιουργεί η παιδική ψυχή. Παιδί και παίζω, παιδεύω και παιδεία έχουν την ίδια ρίζα. Παιδί θα πει κίνηση, δράση, ζωή. Κίνηση όμως, δράση και χαρά μπορούν να ανθίσουν μόνο σ' ελεύθερο, σε κατάλληλο σχολικό περιβάλλον.

Μακρόχρονη και πολυκύμαντη η ιστορία και η δράση της Ζωσιμαίας. Μακρόχρονη, γεμάτη ταλαιπωρίες, αλλά και ενδιαφέρον, η ιστορία των διδακτηρίων της. Ζωηρό το ενδιαφέρον των Ζωσιμάδων για την ίδρυση του «Γενικού Ελληνικού Σχολείου» στα Γιάννινα. Ζωηρό, εξίσου, το ενδιαφέρον τους για την ανέγερση ενός ευρύχωρου διδακτηρίου ώστε να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του σχολείου που ονειρευόταν. Το ενδιαφέρον αυτό συνεχίστηκε μέχρι τα τελευταία χρόνια.
Μαζί όμως με το ενδιαφέρον και οι περιπέτειες. Περιπέτειες που συνόδεψαν την ιστορία των διδακτηρίων της Ζωσιμαίας, και μαζί, και την ιστορία της Σχολής. Δεν μπορείς σήμερα να γνωρίσεις και να κατανοήσεις την ιστορία της Ζωσιμαίας χωρίς γνωρίζεις την ιστορία των διδακτηρίων της.

Το πρώτο σχολείο που ιδρύθηκε επίσημα στα Γιάννινα από τους Ζωσιμάδες, το 1828, στεγάστηκε σ' ένα μικρό τούρκικο σπίτι που βρισκόταν κοντά στο νοσοκομείο και στα εβραϊκά μνήματα, στο χώρο κάτω από τη σημερινή Πλατεία Ευεργετών (Αρχιεπισκόπου Σπυρίδωνος). Βρισκόταν ακριβώς στο σημείο κάτω απ' τη Νέα Ζωσιμαία όπου βρίσκεται σήμερα το Β' Ελισαβέτειο. Σ' αυτό το κτίριο η Ζωσιμαία στεγάστηκε από το 1828 μέχρι το 1834.

Μικρό το ίδιο το κτίριο, φτωχό και άθλιο το περιβάλλον. Δυσμενείς οι συνθήκες για δασκάλους και μαθητές. Σ' αυτές τις συνθήκες πρέπει να προστεθεί και η συμπεριφορά των Τούρκων που δεν έβλεπαν με καλό μάτι τη λειτουργία της Σχολής. Αυτές οι συνθήκες ευαισθητοποίησαν τους επιτρόπους της Σχολής, τους οποίους διόρισαν οι Ζωσιμάδες, ευαισθητοποίησαν τους πολίτες, προπαντός όμως ευαισθητοποίησαν, τους Ζωσιμάδες. Έγιναν έτσι συντονισμένες ενέργειες και καταβλήθηκαν φιλότιμες προσπάθειες για να βρεθεί το κατάλληλο οικόπεδο και να ανεγερθεί σ' αυτό ένα ευρύχωρο κτίριο

Το δεύτερο διδακτήριο της Ζωσιμαίας Σxoλής στεγάστηκε σε μια παλιά οικία που βρισκόταν στ οικόπεδο του Δ. Αθανασίου (1834-1901).

Βρισκόταν στο χώρο όπου σήμερα βρίσκεται παλιά Ζωσιμαία Σχολή. Σε σχέση με το προηγούμενο ήταν αρκετά ευρύχωρο, δεν ανταποκρινόταν όμως στις αυξανόμενες, με την πάροδο του χρόνου, ανάγκες της Σχολής. Όσο περνούσε ο καιρός το κτίριο γινόταν ακατάλληλο και οι έφοροι της Σχολής προσπαθούσαν να το στηρίξουν με ξύλινους στύλους.

Περιγραφές της εποχής εκείνης σε εφημερίδες και από ανθρώπους που έζησαν και δίδαξαν σ' αυτό επισημαίνουν τους κινδύνους που διέτρεχαν μέσα σ' αυτό οι μαθητές και την ανάγκη για ανέγερση νέου κτιρίου.

Αυτό το κτίριο, απ' το 1901, δεν υπάρχει πια. Κατεδαφίστηκε και στη θέση του κτίστηκε η πάλι Ζωσιμαία Σχολή. Το κτίριο χάθηκε, η ιστορία της όμως δεν έσβησε. Επί 68 ολόκληρα χρόνια - τα δύσκολα εκείνα χρόνια της σκλαβιάς – θέρμαινε τις ψυχές των νέων και πρόσφερε ανεκτίμητες υπηρεσίες προς το ‘Έθνος. Αυτό φαίνεται καθαρά από περιγραφές μαθητών που φοίτησαν σ' αυτό το κτίριο της Ζωσιμαίας κατά τα τέλη του περασμένου αιώνα. κοινή ήταν η επιθυμία όλων να ανεγερθεί στα Γιάννινα ένα «ευπρεπές εκπαιδευτικό κτίριο» αντάξιο της προσφοράς των Ζωσιμάδων. Επιθυμία που διατυπώνεται πρώτα απ' τον ίδιο το Ν. Ζωσιμά στη διαθήκη του, ήδη απ' το 1841. ʼΑφησε μάλιστα και το αναγκαίο ποσό για την οικοδομή του Σχολείου. Δυστυχώς όμως. μεγάλο μέρος αυτού του ποσού χρησιμοποιήθηκε για εξόφληση του χρέους των Ελεών, δηλαδή αντίθετα με τη βούληση του διαθέτη. Χρειάστηκε έτσι να περάσουν πενήντα ολόκληρα χρόνια για να εκπληρωθεί η επιθυμία του Ν. Ζωσιμά.

Ύστερα από πρόταση - του Μητροπολίτη Γρηγορίου ορίζεται ειδική επιτροπή και το 1898 ανατέθηκε στους μηχανικούς Μελίρρυτο και Χαρισιάδη να συντάξουν το οριστικό σχέδιο. Η Πύλη ύστερα από σκόπιμες καθυστερήσεις, έδωκε τελικά την άδεια οικοδομής του κτιρίου, το 1901. Παράλληλα συγκροτήθηκε επιτροπή Εράνου, με πρόεδρο το Μητροπολίτη Γρηγόριο. Η Επιτροπή συνέταξε εμπνευσμένη εγκύκλιο, τον Οκτώβριο του 1900, προς όλους τους ομογενείς, και ιδιαίτερα τους Ηπειρώτες, με την οποία επικαλείται « την φιλοπατριάν και τον πάτριον, περί τα καλά ζήλον πάντων μεν των ομεγενών, μάλιστα δε των Ηπειρωτών». Η εγκύκλιος αυτή συγκίνησε βαθύτατα κάθε ευγενική καρδιά και βρήκε απήχηση στο Πανελλήνιο. Δήμος Αθηναίων, Πανεπιστήμιο Αθηνών, απλοί άνθρωποι του Λαού, ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση της επιτροπής και πρόσφεραν πρόθυμα τον οβολό τους για την ανέγερση του κτιρίου που αποτέλεσε το Τρίτο Διδακτήριο της Ζωσιμαίας Σχολής.

Το Φεβρουάριο του 1902 κατατίθεται ο θεμέλιος λίθος. Το όνειρο ολόκληρων δεκαετιών γίνεται πραγματικότητα. Η επιθυμία του Ν. Ζωσιμά, έστω και αρκετά καθυστερημένα, εκπληρώνεται. Το Φεβρουάριο του 1905 έγιναν τα εγκαίνια της νέας Σχολής. Το νέο αυτό διδακτήριο της Ζωσιμαίας – το τρίτο κατά σειρά - όπως ήταν επόμενο, προκάλεσε το φθόνο των ξένων και ιδιαίτερα των Τούρκων. Εξωτερικά είχε ωραία εμφάνιση, παρόμοια με αυτή του Πανεπιστημίου Αθηνών όμως εσωτερικά, καθώς, κάθε χρόνο, αυξάνονταν ανάγκες της Σχολής, δεν είχε την απαραίτητη για σχολείο πρακτικότητα. Σ' αυτό το κτίριο πάντως συνεχίστηκε, επί 35 ολόκληρα χρόνια, η λαμπρή παράδοση της Ζωσιμαίας Σχολής. Κατά τον ελληνοϊταλικό πόλεμο 1940-41, το διδακτήριο βομβαρδίστηκε. Ως διδακτήριο, μετά το βομβαρδισμό χρησίμευσε το πρώην Ρουμανικό Σχολείο, στην οδό Μιχαήλ Αγγέλου, μέχρι το 1957. Το βομβαρδισμένο κτίριο, κατά τη διάρκεια του πολέμου, επισκευάστηκε πρόχειρα και χρησιμοποιήθηκε από τους Γερμανούς ως φυλακή.


Μετά τον πόλεμο εντάθηκαν οι προσπάθειες για την επισκευή του κτιρίου. Το κτίριο παρέμεινε ερειπωμένο μέχρι το 1960, οπότε επισκευάστηκε από τα Ελέη Ιωαννίνων και χρησιμοποιήθηκε απ το Γυμνάσιο Αρρένων. Σήμερα στεγάζεται το Α’ Γυμνάσιο Ιωαννίνων. Στο μεταξύ η Ζωσιμαία Σχολή στεγάστηκε, από το 1957, σε νέο κτίριο - το τέταρτο κατά σειρά- που ανεγέρθηκε στην πλατεία ευεργετών.
Το διδακτήριο της παλιάς Ζωσιμαίας κρίθηκε ακατάλληλο. Επικράτησε η άποψη να επισκευαστεί και να χρησιμοποιηθεί ως βιβλιοθήκη ή ως Μουσείο. Την άποψη αυτή ασπάστηκε και ο αρχιεπίσκοπος Σπυρίδων. Έτσι, στις 8-11-1952, αμέσως μετά το ετήσιο -μνημόσυνο των ευεργετών στο οποίο χοροστάτησε ο αρχιεπίσκοπος Σπυρίδων, οι επίσημοι κατευθύνθηκαν στην πλατεία ευεργετών, όπου έγινε τελετή της θεμελίωσης του νέου διδακτηρίου -του τέταρτου, κατά σειρά- της Ζωσιμαίας Σχολής.

Για την ολοκλήρωση του έργου υπήρχαν οικονομικές δυσχέρειες. Τρία χρόνια μετά τη θεμελίωσή του ο αρχιεπίσκοπος Σπυρίδων απευθύνει έκκληση προς τους «ευλογημένους» Ηπειρώτες και τους καλεί να συνεισφέρουν ο καθένας, ανάλογα με τη δύναμή του, για την ανέγερση της Ζωσιμαίας. Στις 8-11-1957 έγιναν τα εγκαίνια του νέου διδακτηρίου. Η πόλη αποκτούσε ένα ακόμα αξιόλογο πνευματικό ίδρυμα, το τέταρτο διδακτήριο της Ζωσιμαίας Σχολής. Τη σημασία του επισήμανε τοπική εφημερίδα σε άρθρο συνεργάτη της, επιλέγoντας ότι μέσα σ' αυτόν «τον καλλιμάρμαρον οίκον, η αρχαία Ζωσιμαία θα επενεύρη την παλαιάν της ψυχήν».

Μέσα σ' αυτά τα τέσσερα διδακτήρια γράφτηκε η ιστορία της Ζωσιμαίας Σχολής. Ιστορία 170 ολόκληρων χρόνων, γραμμένη απ' τα πρόσωπα που έζησαν και έδρασαν μέσα και γύρω απ' αυτή. Πρόσωπα, πρώτα, που είχαν άμεση σχέση με τη διοίκηση της Σχολής. Τέτοια πρόσωπα, με ρόλο σημαντικό, ήταν τα μέλη της Εφορείας των Εκπαιδευτηρίων και ο εκάστοτε Γυμνασιάρχης της Σχολής

Joomlart